اعلام رسمی بانک مرکزی: سهمیه هر زائر ۲۰۰ هزار دینار عراق
قمریوفا، مدیر روابط عمومی بانک مرکزی ایران، طی اطلاعیهای رسمی از اختصاص مبلغ ۲۰۰ هزار دینار عراق به عنوان سهمیه ارز مسافرتی ویژه اربعین حسینی (۱۴۰۵) برای هر زائر خبر داد. این اقدام در چارچوب سیاستهای ارزی بانک مرکزی برای تسهیل سفر زائران به کربلا و جلوگیری از خروج غیرضروری دلار از کشور انجام میشود. به گفته وی، عرضه دینار عراق به جای ارزهای رایج دیگر، ضمن کاهش فشار بر بازار ارز، فرآیند تبدیل پول در عراق را برای زائران سادهتر میسازد و هزینههای جانبی را به حداقل میرساند.
بازه زمانی دریافت ارز: از ۴ تا ۲۲ مرداد ۱۴۰۵
بر اساس ابلاغیه بانک مرکزی، زائران اربعین میتوانند از تاریخ ۴ مردادماه ۱۴۰۵ (مصادف با شنبه) تا ۲۲ مردادماه (یک روز پیش از روز اربعین) نسبت به دریافت ارز مسافرتی خود اقدام کنند. مهلت تعیینشده بهگونهای است که زائران فرصت کافی برای برنامهریزی سفر خود داشته باشند و در روزهای پایانی با ازدحام مواجه نشوند.
بانکهای عامل و شعب منتخب
ارز اربعین از طریق ۴ بانک منتخب زیر در سراسر کشور توزیع میشود:
- بانک ملی ایران (۳۰۲ شعبه منتخب)
- بانک تجارت (۱۰۶ شعبه)
- بانک صادرات ایران (۲۲۱ شعبه)
- پست بانک ایران (۲,۰۰۸ شعبه و باجه)
زائران میتوانند با مراجعه به شعب تعیینشده این بانکها یا استفاده از سامانههای غیرحضوری، ارز مورد نیاز خود را دریافت کنند.
شرط اصلی دریافت: ثبتنام در سامانه سماح و دریافت کد رهگیری
بانک مرکزی تأکید کرده است که دریافت کد رهگیری از سامانه سماح (سامانه مدیریت سفرهای زیارتی) برای خرید ارز اربعین الزامی است. ثبتنام در این سامانه از ۲۵ تیرماه ۱۴۰۵ آغاز شده و زائران باید پیش از هر اقدامی، نسبت به ثبتنام و دریافت کد رهگیری اقدام نمایند. این کد هنگام ثبتنام در سامانههای اینترنتی بانکها و نیز در مراجعه حضوری به شعب، مورد استعلام قرار میگیرد و بدون آن امکان خرید ارز وجود ندارد.
مدارک لازم برای خرید ارز اربعین
زائران برای دریافت ارز اربعین باید مدارک زیر را به همراه داشته باشند (چه بهصورت حضوری و چه در سامانههای غیرحضوری):
- کد رهگیری سامانه سماح (الزامی)
- کارت ملی (برای افراد بالای ۱۵ سال)؛ اصل شناسنامه برای کودکان ۵ تا ۱۵ سال
- کارت بانکی به نام متقاضی
- شماره تلفن همراه (سیمکارت باید به نام خود زائر ثبت شده باشد)
شرط سنی:
- زائران باید بالای ۵ سال (متولدین ۱۳۹۹/۰۵/۲۳ و قبل از آن) باشند.
- افراد ۵ تا ۱۸ سال میتوانند با استفاده از شماره تلفن همراه یکی از اعضای خانواده خود اقدام کنند.
- سرپرستان خانوار میتوانند با در دست داشتن مدارک شناسایی خود و سایر اعضای خانواده (بدون نیاز به حضور فیزیکی آنها) به شعب مراجعه کرده و ارز تمام اعضا را دریافت کنند.
روشهای دریافت ارز اربعین ۱۴۰۵ (حضوری و غیرحضوری)
ارز اربعین به دو شیوه اصلی قابل دریافت است:
۱. مراجعه حضوری به شعب بانکها
زائران میتوانند با مراجعه به شعب منتخب بانکهای فوق، پس از احراز هویت و ارائه مدارک، ارز خود را دریافت کنند. توصیه میشود در ساعات ابتدایی روز اقدام شود تا از شلوغی و ازدحام جلوگیری شود.
۲. ثبتنام و خرید آنلاین از طریق سکوهای دیجیتال
برای رفاه حال زائران، بانکهای عامل امکان خرید غیرحضوری را از طریق پلتفرمهای زیر فراهم کردهاند:
بانک ملی و پست بانک – از طریق پیامرسان «بله»
- دانلود اپلیکیشن «بله» و ورود به بخش «خدمات» > گزینه «ارز اربعین»
- وارد کردن کد ملی و تاریخ تولد برای استعلام هویت
- انتخاب بانک تحویلدهنده (ملی یا پست بانک)
- تکمیل اطلاعات فردی (نام، نام پدر، شماره شناسنامه، کد ملی، کد پستی، شماره گذرنامه، تاریخ تولد)
- انتخاب تاریخ، استان و شعبه تحویل ارز (امکان دریافت تا ۷ روز پس از ثبت درخواست)
- انتخاب مبلغ ارز و پرداخت هزینه
- دریافت رسید دارای شناسه فروش و مراجعه در تاریخ مقرر به شعبه برای دریافت فیزیکی ارز
نکته مهم: بیش از یک میلیون و ششصد هزار زائر تاکنون از این طریق ارز خود را خریداری کردهاند.
بانک صادرات – از طریق اپلیکیشن «سپینو» و سامانه «پیشخوان شمس»
- مشتریان بانک صادرات میتوانند از طریق اپلیکیشن «سپینو» با وارد کردن کد ملی، وارد سامانه شده و مبلغ ارز مورد نظر را انتخاب کنند و نزدیکترین شعبه را برای تحویل تعیین نمایند.
- همچنین سامانه «پیشخوان شمس» به عنوان شعبه مجازی سپهر، امکان دریافت ارز اربعین را بدون مراجعه حضوری فراهم میکند.
بانک تجارت – از طریق سامانه اینترنتی بانک
- زائران با مراجعه به سامانه رسمی بانک تجارت، گزینه «فروش غیرحضوری ارز زیارتی اربعین ۱۴۰۵» را انتخاب کرده و پس از ورود به سامانه ارز اربعین تجارت، مراحل ثبتنام و خرید را طی میکنند.
اختلال موقت در سامانه «بله» و راهکار آن
در تاریخ دوشنبه ۶ مرداد ۱۴۰۵، سامانه «بله» به دلیل هجوم گسترده کاربران و ترافیک بالا با اختلال موقتی مواجه شد که به گفته مسئولان، موقتی بوده و در ساعات بعدی برطرف شد. با این حال، ممکن است مجدداً چنین مشکلاتی رخ دهد؛ بنابراین به زائران توصیه میشود در ساعات خلوتتر نسبت به ثبتنام اقدام کنند و در صورت بروز اختلال، صبور بوده و چند ساعت بعد مجدداً تلاش کنند. همچنین از مراجعه بیرویه به بانک مرکزی برای پیگیری موضوع خودداری شود.
فعالیت شعب ارزی در روزهای تعطیل
با اعلام تعطیلی رسمی بانکها در استان تهران و برخی شهرها در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه (۱۵ و ۱۶ مرداد)، نگرانیهایی در مورد توقف فروش ارز اربعین ایجاد شد. اما بانک مرکزی با هماهنگی بانکهای عامل، اطمینان خاطر داد که شعب کشیک و شعب ارزی این بانکها در روزهای تعطیل نیز فعال بوده و خدمات فروش ارز را بدون وقفه ادامه میدهند. بانک ملی ایران نیز تعداد شعب ارزی خود در تهران را دو برابر کرده و ساعات کاری آنها را افزایش داده است تا پاسخگوی نیاز زائران باشد.
قیمت ارز اربعین و نحوه محاسبه نرخ
نرخ ارز اربعین بر اساس سامانه معاملات الکترونیکی ارز (ETS) تعیین میشود و بدون کارمزد به زائران عرضه میگردد. قیمت این ارز بهصورت روزانه در سامانه ETS بهروزرسانی میشود و زائران میتوانند نرخ لحظهای را در این سامانه مشاهده کنند.
قیمتهای امروز (۱۸ مرداد ۱۴۰۵):
- نرخ دولتی اربعین: هر ۱۰۰ دینار عراق = ۵,۵۳۲ تومان
- نرخ بازار آزاد: هر ۱۰۰ دینار عراق ≈ ۷,۱۶۰ تومان
محاسبه سود ارزی برای هر زائر:
| سهمیه ارز دولتی | ۲۰۰,۰۰۰ دینار |
|---|---|
| قیمت آزاد هر ۱۰۰ دینار | ۷,۱۶۰ تومان |
| قیمت دولتی هر ۱۰۰ دینار | ۵,۵۳۲ تومان |
| هزینه خرید با نرخ دولتی | حدود ۱۰,۸۰۰,۰۰۰ تومان |
| سود حاصل برای زائر | حدود ۳,۱۰۰,۰۰۰ تومان |
این تفاوت قیمت، انگیزهای برای دریافت ارز دولتی ایجاد کرده و بانک مرکزی با نظارت دقیق، تلاش میکند ارز به دست زائران واقعی برسد.
نکته کلیدی: دریافت همزمان ارز مسافرتی و ارز اربعین
یکی از سؤالات رایج زائران، امکان دریافت همزمان ارز مسافرتی (یورو/دلار) با ارز اربعین است. بانک مرکزی اعلام کرده است که ارز اربعین جدا از سهمیه ارز مسافرتی سالانه محسوب میشود و تداخلی با آن ندارد. هر فرد سالانه مجاز به دریافت ۵۰۰ یورو ارز مسافرتی است و برای سفر به عراق (بدون نیاز به ویزا) سهمیه ارز مسافرتی ۳۰۰ یورو تعیین شده است. بنابراین زائرانی که قصد سفر هوایی دارند، میتوانند همزمان با دریافت ۲۰۰ هزار دینار اربعین، از سهمیه ارز مسافرتی خود نیز استفاده کنند.
نحوه عودت ارز باقیمانده پس از بازگشت
با توجه به اینکه بسیاری از زائران کل سهمیه ۲۰۰ هزار دیناری را دریافت نمیکنند و معمولاً بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار دینار خریداری میکنند، بانک مرکزی امکان عودت ارز باقیمانده را فراهم کرده است. پس از بازگشت از سفر، زائران میتوانند با مراجعه به همان بانکی که ارز را خریداری کردهاند، مبلغ باقیمانده را به نرخ روز (نرخ ETS) به بانک بفروشند. این سیاست به زائران اطمینان میدهد که در صورت اضافهآمدن ارز، متضرر نخواهند شد.
شرط جدید و مهم بانک مرکزی در سال ۱۴۰۵
بر اساس آخرین اطلاعیه بانک مرکزی، زائرانی که در سال گذشته (۱۴۰۴) ارز اربعین دریافت کردهاند اما موفق به خروج از کشور نشدهاند، در سال جاری امکان دریافت مجدد ارز اربعین را نخواهند داشت. این محدودیت به منظور جلوگیری از سوءاستفاده و اطمینان از تخصیص ارز به زائران واقعی اعمال شده است. مدیر روابط عمومی بانک مرکزی تأکید کرده که این سیاست از سال ۱۴۰۵ بهصورت دائمی اجرا میشود و ثبت خروج از کشور در سفرهای قبلی به عنوان یکی از شروط اصلی دریافت ارز اربعین در نظر گرفته شده است.
نحوه مشاهده نرخ روز ارز اربعین در سامانه ETS
زائران میتوانند برای اطلاع از قیمت لحظهای دینار دولتی اربعین، به سامانه معاملات الکترونیکی ارز (ETS) مراجعه کرده و نرخ بهروز شده را مشاهده کنند. این سامانه بهصورت شفاف و آنلاین، قیمتهای معاملاتی را نمایش میدهد و مبنای محاسبه هزینه ارز برای خریداران قرار میگیرد.
توصیه به مدیریت هزینهها و اهمیت بیمه اربعین
در پیادهروی اربعین، ارز دریافتی باید صرف هزینههای ضروری همچون حملونقل، اقامت و تغذیه شود. با توجه به حجم بالای جمعیت و امکانات محدود در مسیر، بهتر است زائران برنامهریزی دقیقی برای مصرف ارز خود داشته باشند و از خرجهای غیرضروری پرهیز کنند.
نکته بسیار مهم: بهتر است ارز اربعین را برای هزینههای درمانی احتمالی کنار نگذارید؛ چراکه هزینههای پزشکی در عراق میتواند بسیار گرانتر از نرخ ارز دولتی تمام شود. به همین دلیل، تهیه بیمه مسافرتی اربعین یک ضرورت انکارناپذیر است. بیمه اربعین با پوشش کامل درمانی، هزینههای ناشی از بیماری، حادثه، بستری و انتقال اضطراری را تقبل میکند و به زائران این امکان را میدهد که با خیالی آسوده از ارز خود برای نیازهای اصلی سفر استفاده کنند و نگران هزینههای غیرمنتظره پزشکی نباشند. کارشناسان توصیه میکنند پیش از سفر، نسبت به تهیه بیمه معتبر از مراکز مجاز مانند «بیمه دات کام» اقدام شود تا سفری امن و بیدغدغه رقم بخورد.
با برنامهریزی مناسب، ثبتنام بهموقع در سامانه سماح، استفاده از سامانههای غیرحضوری برای خرید ارز، و تهیه بیمه مسافرتی، زائران اربعین ۱۴۰۵ میتوانند سفری آسان، کمهزینه و ایمن به کربلا داشته باشند. بانک مرکزی نیز با اقدامات نظارتی و افزایش شعب فعال، تلاش کرده است تا خدمترسانی به زائران در اوج هماهنگی انجام شود.