عید غدیر خم، که در تقویم شیعه مصادف با ۱۸ ذیالحجه و به «عیداللهالاکبر» مشهور است، یادآور واقعهای سرنوشتساز در تاریخ اسلام است؛ روزی که پیامبر اسلام(ص) به فرمان الهی، امامت و جانشینی حضرت علی(ع) را در جمع مسلمانان اعلام کردند. با این حال، پس از رحلت پیامبر(ص)، بخشی از مسلمانان از بیعت خود عدول کردند؛ مسئلهای که همچنان در مباحث کلامی و تاریخی مورد تحلیل قرار میگیرد.
حجتالاسلام ابوالفضل صابریاراکی، عضو جامعه مبلغین کشور، در گفتوگویی با اشاره به ریشههای این رخداد، بر اهمیت «خداشناسی، پیامبرشناسی و امامشناسی» تأکید کرد و گفت: ضعف در بنیانهای اعتقادی، یکی از عوامل اصلی فاصله گرفتن برخی مسلمانان از حقیقت غدیر بود. به گفته وی، بسیاری از حاضران در غدیر، درک عمیقی از جایگاه وحی و نبوت نداشتند و همین امر موجب شد مسئله جانشینی را امری قابل انتخاب و نه الهی تلقی کنند.
وی با استناد به دعای معرفت از امام صادق(ع)، تصریح کرد: شناخت صحیح خداوند، مقدمه شناخت پیامبر(ص) و در نهایت امام(ع) است و بدون این زنجیره معرفتی، انسان دچار انحراف خواهد شد. صابریاراکی همچنین به نقش دنیاطلبی و قدرتخواهی در شکلگیری انحراف پس از رحلت پیامبر(ص) اشاره کرد و افزود: برخی تنها با انگیزههای دنیوی اسلام آوردند و همین نگاه، زمینهساز حوادثی چون سقیفه شد.
این استاد حوزه علمیه با انتقاد از نگاه سطحی به مناسبت غدیر، تأکید کرد: ترویج فرهنگ غدیر نباید به نمادهایی مانند آذینبندی یا توزیع شیرینی محدود شود، بلکه باید آموزههای آن در متن زندگی اجتماعی، اداری و فرهنگی جاری شود. به گفته وی، تحقق عدالت، صداقت و مسئولیتپذیری در جامعه، شاخصههای واقعی یک جامعه غدیری است.
وی همچنین به ضعف در آموزش مفاهیم غدیر در نظام آموزشی اشاره کرد و گفت: آموزشهای فعلی در مدارس کافی نیست و برای نهادینهسازی فرهنگ غدیر، باید روشهای جذاب، عمیق و مبتنی بر انگیزه در میان دانشآموزان بهکار گرفته شود. نقش خانوادهها در انتقال این مفاهیم نیز بسیار کلیدی ارزیابی شد.
صابریاراکی در ادامه، راز ماندگاری و عظمت غدیر را در پیوند آن با تداوم مسیر نبوت و حفظ حقیقت قرآن دانست و تأکید کرد: غدیر صرفاً یک واقعه تاریخی نیست، بلکه چارچوبی برای هدایت مستمر جامعه اسلامی است که بدون توجه به آن، انحراف در فهم دین رخ خواهد داد.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیت فضای مجازی و خرد جمعی نخبگان برای تبیین عمیقتر غدیر، خاطرنشان کرد: جامعه امروز بیش از هر زمان نیازمند بازخوانی کاربردی و عملی آموزههای غدیر است؛ آموزههایی که اگر در زندگی فردی و اجتماعی جاری شوند، میتوانند زمینهساز شکلگیری جامعهای مبتنی بر عدالت و معنویت باشند.